Skip to content

4

პიროვნების როლი ისტორიაში, როგორც ცნობილია, დიდია, ხოლო ჯობსის როლი ეფლის ისტორიაში უბრალოდ უზარმაზარია. ამიტომ დღეს მინდა მოგიყვეთ სტივის ისტორია 10 საკვანძო მომენტის მაგალითზე. ...continue reading "სტივ ჯობსის კარიერის ათი მომენტი"

ყველამ ვიცით, რომ სტივ ჯობსი ცოტა ხნის წინ დაუბრუნდა სამუშაო ადგილს 6 თვიანი ბიულეტენის შემდეგ. მიზეზი გახლდათ სერიოზული ავადმყოფობა, რის გამოც საჭირო გახდა ღვიძლის ტრანსპლანტაცია. და აი გუშინ სტივი გამოჩნდა კუპერტინოს ქუჩებში ჯონათან აივთან ერთად. ვიღაცამ მოასწრო ამ ფაქტის დაფიქსირება ფოტოზე. აი ასე გამოიყურება სტივი ამჟამად. :(

Steve Jobs' Exclusive Photo
Steve Jobs' Exclusive Photo

კარგად ჩანს, რომ ეფლის ხელმძღვაბელი ძალიან გამხდარია. იმედი ვიქონიოთ, რომ უახლოეს ხანში ის დაიბრუნებს თავის ძველ ფორმას.

რაც უფრო ახლოვდება შემოდგომა, მით უფრო მძაფრდება საუბრები ნეტბუქის შესახებ, რომელიც შესაძლოა, რომ Apple-მა გამოუშვას. თანაც, როგორც წესი, ინფორმაცია ურთიერთგამომრიცხავი და არასრულია - თუმცა როდის ყოფილა ეფლის ახალი პროდუქტის შესახებ ცნობილი რაიმე მის ბაზარზე გამოსვლამდე?

თუმცა Financial Times-მა, ფრიად სერიოზულმა გამოცემამ, რამდენიმე დღის წინ ჭორების ყველა მოყვარული ფრიად გაახარა, გამოაქვეყნა რა ეფლის ახალი მოწყობილობის ბაზარზე გამოყვანის მკაფიო სტრატეგია. უცნობია მხოლოდ გამოშვების თარიღი, ერთნი ამბობენ, რომ შემოდგომაზე იქნება, სხვები - რომ შემდეგი წლის დასაწყისში. ვნახოთ, დაველოდოთ. რომ იტყვიან, აღდგომა და - ხვალეო.

ახლა უშუალოდ სტატია:

ეფლი ძალას და ღონეს არ იშურებს, რომ საშობაო პერიოდის გაყიდვების ბუმს მოუსწროს ახალი პორტატული მოწყობილობის გამოშვებით, რომელითაც გართობის ინდუსტრია იმედს იტოვებს, რომ მიიღებს ახალ რევოლუციას.

იგეგმება, რომ მოწყობილობა გამოშვებული იქნება შიგთავსის განთავსების ახალ ხელშეკრულებებთან ერთად. სენსორული კომპიუტერი აღჭურვილი 10 დუიმიანი ეკრანით.

ინტერნეტს მოწყობილობა დაუკავშირება როგორც iPod Touch-ი - შესაძლოა, ტელეფონის ფუნქციის გარეშე, ქსელთან წვდომის ფუნქციით და აპლიკაციების ინტერნეტ-მაღაზიით.

ეფლი ფსონს დებს იმაზე, რომ მას საქმე გამოსდის იქ, სადაც სხვებს საქმე უვარდებათ, მაიკროსოფტის ჩათვლით, რომელიც უსასრულოდ აპიარებდა Windows-ის პორტატულ ვერსიას.

გართობის ინდუსტრია იმედოვნებს, რომ ეფლი, რომელმაც თავდაყირა დააყენა მუსიკალური დამკვრელების და ტელეფონების ინდუსტრია, კვლავაც შეძლებს ამას.

მუსიკის ჩაწერის ინდუსტრიის ხელმძღვანელობა ამბობს, რომ ეფლი გეგმავს გამოიყენოს დიდი ზომის ეკრანი, რათა შესაძლებელი გახდეს ინტერაქტიული ბუკლეტების და ჩანართების სერვისის შემოთავაზება.

და თუმცა iTunes-მა წინ წასწია მუსიკის გაყიდვები, მთლიანი ალბომების გაყიდვები ჯერ-ჯერობით მოიკოჭლებს. მომხმარებლები როგორც წესი, მხოლოდ ერთ-ორ კომპოზიციას ყიდულობენ.

საგამომცემლო სახლები, რომლებიც ასევე მონაწილეობენ მოლაპარაკებებში, ასევე ოპტიმისტურად არიან განწყობილი ამ პროექტის მიმართ, რომელმაც შეიძლება გადაფაროს Amazon Kindle-ის, Sony eReader-ის და Plastic Logic-ის მოწყობილობების გაყიდვები.

გამომცემლობის ერთ-ერთმა ხელმძღვანელმა შეადარა ეს ახალი პროდუქტი Kindle-ს - „ის იქნება როგორც ფერადი, ბრტყელი, პლაზმური ტელევიზორი ძველ შავ-თეთრ კინდლთან შედარებით“.

ეფლს, როგორც სჩანს, ჯერ არ უსაუბრია კინოსტუდიებთან, მაგრამ ჰოლივუდის ხელმძღვანელობა ამბობს, რომ მზად არიან შესთავაზონ დამატებითი შიგთავსი იმაზე, რაც უკვე არის განთავსებული iTunes-ში. თამაშების მსხვილი გამომცემლებიც მოუთმენლად ელიან ამ პროდუქტს და ამბობენ, რომ ისინი სწრაფად შეძლებენ არსებული თამაშების ოპტიმიზირებას ახალი პლათფორმისათვის.

ვინაიდან მოთხოვნა პლანშეტურ კომპიუტერებზე ჯერ-ჯერობით არა არის სახარბიელო დონეზე, სტივ ჯობსი ითხოვს მიმზიდველი აპარატურული ფუნქციების არსებობას აპარატში.

ტიმ კუკმა, კომპანიის მმართველმა დირექტორმა გასულ კვირას უარყო ნეთბუქებთან პირდაპირი კონკურენციის შესაძლებლობა PC-ნოუთბუქების ქვედა საფასო სეგმენტში.

ამის მაგივრად, ახალი მოწყობილობა 600-დან 1000 დოლარამდე ეღირება, სავარაუდოდ.

ანალიტიკოსები გვაფრთხილებენ, რომ ეფლმა შეიძლება ვერ მოასწროს ყველა საჭირო კომპონენტის მიღება წლის ბოლოსათვის, თუმცა ეფლი მაინც ეცდება.

წყარო

ეს არის გუშინდელი სტატიის გაგრძელება.

თვითფოკუსირებამ საინჟინრო მომენტებზე, მათემატიკურ ფორმულებზე და მონაცემთა ანალიზზე გუგლი გახადა სრულიად ახალი ტიპის კომპანია. მაგრამ იმისათვის, რომ გავიგოთ, თუ რატომ, უნდა ცოტა უკან დავბრუნდეთ და ჩავიხედოთ AdWords-ის ხუფ გვეშ.

ადამიანების უმრავლესობა სთვლის, რომ გუგლის სარეკლამო აუქციონი - ფრიად „სწორხაზოვანი“ ხელსაწყოა. სინამდვილეში, არის კიდევ ერთი საკვანძო მომენტი, რომლის შესახებაც საქმის კურსში არ არიან არათუ სისტემის მომხმარებელთა უმცირესობა, არამედ გამოცდილი რეკლამის განმთავსებლებიც კი. ფსონები თავისთავში მხოლოდ სისტემის ერთი ნაწილია, რომელიც განსაზღვრავს გამაჯვებულს. მეორე, უფრო მნიშვნელოვანი ფაქტორი, რომელიც განსაზღვრავს აუზიონის გამარჯვებულს, გახლავთ ე.წ. „ხარისხის მაჩვენებელი“ (the quality score). ეს სიდიდე შექმნილია იმისათვის, რომ განისაზღვროს, წარმოადგენს თუ არა რეკლამა ზუსტად იმას, რაც უნდა იყოს ნაჩვენები მომხმარებელისათვის, ანუ უხეშად რომ ვთქვათ, ის განსაზღვრავს ამათუიმ სარეკლამო განცხადების „ჭეშმარიტობას“. ვინაიდან თუ არა, მაშინ სისტემაც და კოპანიაც ზარალდება და შესაბამისად ნაკლებ მოგებას ნახულობს.

ხარისხის მაჩვენებელი გამოითვლება მრავალ სხვა მაჩვენებელზე დაყდნობით, საკვანძო სიტყვების სარეკლამო განცხადებასთან რელევანტურობით, ვებ-გვერდის ხარისხით, რომელზეც მივყავართ ბმულს და პირველ რიგში უნიკალური დაწკაპუნებების პროცენტით სარეკლამო ბლოკზე, როდესაც ის გამოჩნდება დანიშნულების ადგილას (აშკარაა, რომ არის კიდევ სხვა ფაქტორებიც, მაგრამ გუგლი მათ შესახებ არასდროს არ გვეტყვის გასაგები მიზეზების გამო). ამის გარდა არსებობს „დასჯის“ მექნიზმიც იმ შემთხვევაში, თუ რეკლამის ხარისხი საშუალოზე დაბალია - ასეთ შემთხვევაში კომპანია აწესებს მინიმალურ საფასურს. გუგლში ამბობენ, რომ ასეთი ტაქტიკა, რომელიც გამოტანილია სააშკარაოზე მრავალი კომპანიის და კერძო პირის მიერ, რომლებიც ავტომატურად „შეამცირეს“, იცავს მომხმარებლებს არარელევანტურობისაგან და გამაღიზიანებელი რეკლამისაგან. უკვე ჩატარდა რემდენიმე სასამართლო პროცესი იმ პირებისაგან, რომლებიც გახდნენ მსხვრეპლი კვაზი-მონოპოლიების ხელში.

შესაძლებელია, რომ ვიკამათოთ ალგორითმის კეთილსინდისიერებაზე, მაგრამ „განუკითხაობას“ მას ვერ დავარქმევთ ვერაფრით. იმისათვის რომ გამოითვალოს „ხარისხის მაჩვენებელი“, კომპანიას ზოგჯერ უწევს წინსწრებით იმის დათვლა, თუ რამდენი მომხმარებელი აწკაპუნებს რეკლამაზე. ეს ძალიან სათუთი მომენტია, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ვსაუბრობთ მილიარდობით მინი-აუქციონზე. მაგრამ ვინაიდან მთელი მოდელი დამოკიდებულია დაწკაპუნებების განსაზღვრის სიზუსტეზე, გუგლმა რაც შეიძლება იდეალურად უნდა შეაგროვოს და დაამუშაოს ინფორმაციის თითოეული ნაკუწი. სიუზან ვოიციცკი (Susan Wojcicki), რომელიც თვალყურს ადევნებს კომპანიის მთელს სარეკლამო ბიზნესს, ამას უწოდებს „დაწკაპუნებები ფიზიკას“.

როდესაც ჰალ ვარიანი ზაფხულს ატარებდა Mountain View-ში, ის მხოლოდ ერთხელ ან ორჯერ კვირაში მოდიოდა ოფისში. ზუსტად მაშნ მოხდა კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მომენტი - ბატონმა ვარიანმა სთხოვა ახლახანს დაქირავებულ კომპიუტერების სპეციალისტს სტენფორდიდან, დიანა ტანგს (Diane Tang), რათა მას შეექმნა CPI (Consumer Price Index – სამომხმარებლო ფასების ინდექსი), რომელსაც გუგლში დაარქვეს KPI (Keyword Price Index - საკვანძო სიტყვების ფასების ინდექსი). „სამომხამრებლო კალათის მაგივრად, რომელშიც შეტანილია ხოლმე კვების პროდუქტები, ჩვენ გვაქვს საკვანძო სიტყვები“ - ამბობს ტანგი, რომელიც კომპანიაში ცნობილია მეტსახელით: „დაწკაპუნებების დედოფალი“.

KPI - ეს ერთვარი შემოწმებაა რეალობასთან შეფარდებაში. ეს მაჩვენებელი აფრთხილებს გუგლს, თუკი სისტემაში წარმოიშვება ანომალიური „ფასის ბუშტუკები“ - ზუსტი ნიშანი იმისა, რომ აუქციონი რარაც ისე ვერ მუშაობს. კატეგორიები განისაზღვრება დაწკაპუნებაზე ფასის მიხედვით, რომლის გადახდაც რეკლამის განმთავსებელს უწევს და კლასიფიცირდება მისი განფენის მიხედვით, ხოლო შემდეგ განიტოტება: ზედა, საშუალო და ქვედა. „ზედა ტოტი არის ძალიან პოპულარული სიტყვები, მაგალითად „სასტუმრო“ ან „ყვავილები““ - გვიხსნის ტანგი, - „საშუალო ტოტში განთავსებულია ისეთი სიტყვები, რომელთა პოპულარობა სეზონურია, მაგლითად „თხილამურები“. ხოლო ქვედა ტოტზე იშვიათად გამოყენებადი სიტყვები და ფრაზებია, „მაგალითად რუსთავის მეტალურგიული ქარხანა““,

ინდექსი, რომელიც დიანა ტანგმა მოიფიქრა, წარმოდგენს საკმაოდ კარგ მაგალითს იმისა, რომ ინფორმაციის დიდი მოცულობების არსებობისას შესაძლებელია ეფექური მექანიზმების შემუშავება თვითონ სისტემის გაუმჯობესებისა და თვითრეგულირებისათვის. ამის გარდა, აშკარაა, რომ ასეთი სახის ხელსაწყოები უნდა არსებობდნენ და ფუქნციონირებდენ, იმისათვის, რომ AdWords-მა იმუშაოს და მოგება მოიტანოს.

„ხალხი, რომელიც ჩემთან ერთად მუშაობს, ძირთადში წარმოადგენენ ეკონომისტების და სტატისტიკოსების ანზავს“ - ამბობს ვარიანი, რომელიც 2007 წელს საბოლოოდ გადავიდა გუგლში, ხოლო ახლა ის ხელმძღვანელობს ორ ჯგუფს, ერთი მათგანი მჭიდროს არის დაკავშირებული ანალიზსთან.

„გუგლს სჭირდება მათემატიკური ფორმულები და ალგორთმები, რომლებიც მას საშუალებას მისცემს შექმნას ხელსაწყოები ხმაურში სიგნალის მოსაძებნად“ - ასეთია ერთ-ერთი სტატისტიკოსის დერელ პრეგიბონის სიტყვები, რომელიც კომპანიაში გადავიდა 2003 წელს, Bell Labs-ში და AT&T Labs-ში 23 წლიანი უშაობის შემდგომ. „ჩვენი წესი მარტივია - ერთი სტატისტიკოსი 100 კომპიუტერულ მეცნიერზე“.

საკვანძო სიტყვები და რეიტინგები სისტემის პური და ყველია. „ჩვენ ვცდილობთ გავიგოთ ჩვენი საკუთარი მექანიზმები არა ციფრებისა და ინდიკატორების სახით, არამედ საერთო სახით, როგორც ცოცხალი ორგანიზმი“ - აღნიშნავს ქინგ ვუ (Qing Wu), ვარიანის ერთ-ერთი მარჯვენა ხელი. ვუ სპეციალიზირდება პროგნოზებზე, ამიტომ მას უწევს იმის წინასწარმეტყველება, როგორ შეიცვლება ბიზნესის სიტუაცია სეზონის, კლიმატის, საერთაშორისო დღესასწაულების და დღე-ღამის მიხედვითაც კი. „ჩვენ ვფლობთ ინფორმაციას ტემპერატურაზე, ამინდზე და მოთხოვნებზე, ამიტომ შეგვიძლია შევასრულოთ სტატისტიკური მოდელირება და დავაკორექტიროთ შედეგი სხვადასხვა ცვლილებებისას“. ყველა ეს შედეგი მიეწოდება შესაფერისი სახით მეორე მხარეს - რეკლამის განმთავსებელს, რაც მას საშუალეაბს აძლევს ეფექტურად მართოს სარეკლამო კამპანია.

იმისათვის, რომ მოხერხდეს პროგნოზების ტესტირება და თვალყურის დევნება, ვუ და მისი კოლეგები იყენებენ სხვადასხვა ცხრილებს, რომლებზეც მოეწოდება ინფორმაცია რეალური დროის რეჟიმში. ერთგვარი ბლუმბერგის ტერმინალივით, ოღონდ გუგლოსივრცისათვის. ვუ მუდმივად ამოწმებს შედეგებს იმისათვის, რომ შეადაროს პროგნოზირების სიზუსტე და რეალური მონაცემები: „ეს ხელსაწყრელი ხელსაწყოა, რომელიც საშუალეაბს გვაძლევს არა მარტო ვიხილოთ მოთხოვნების მეორე მხარე, არამედ თუ რა ოდენობის თანხა და რამდენი რეკლამის მსურველი გვყავს, რომელი სიტყვებია პოპულარული ამ მომენტში და როგორია „უკუდაბრუნების“ დონე ყოველი მათგანისათვის“.

ვუ კომპანიას „მსოფლიო ბარომეტრს“ უწოდებს. და მართლაც, დაწკაპუნებების შესწავლა რაღაცით ჰგავს სიტუაციას, როდესაც შესაძლებელია გავიხედოთ წარმოსახვით ფანჯარაში, რომლიდანაც მთელი პლანეტა ჩანს. შესაძლებელია წელიწადის დროების მონაცველობის თვალის გადევნება - დაწკაპუნებები რეაგირებენ ამაზე. ასევე დავინახავდით, მაგალითად, თუ ვინ არის ყველაზე პოპულარული პოპ-კულტურიდან. მრავალ ჩვენგანს ახსოვს რაიმე საკვანძო მოვლენა პრესიდან და ტელევიზიიდან, გუგლშ მთელი ეს ინფორმაცია აისახება სხვადასხვა გრაფიკების საშუალებით. „ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული ავარდნა მოხდა რამდენიმე წლის წინ, SARS-ეპიდემიის დროს“ - ამბობს ტანგი. აი კინგ ვუს არც კი დასჭირვებია გაზეთების წაკითხვა იმისათვის, რომ გაეგო ფინანსური კრიზისის შესახებ - მან დაინახა დიდი ნახტომი საძიებო მოთხოვნებში სიტყვაზე „ოქრო“. ამ ყველაფრიდან შეგვძლია გავიგოთ, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია ინფორმაციის პროგნოზი და ანალიზი, რომლის თითოეულ წვეთს, როგორც ვხედავთ, დიდი მნიშვნელობა აქვს.

მას შემდეგ, რაც გუგლმა დაიქირავა ვარიანი, სხვა მრავალმა კომპანიამ, მაგალითად იაჰუმ, ასევე გადაწყვიტეს, რომ მათ სჭირდებათ ეკონომიკური განყოფილების ხელმძღვანელი, რომელიც უხელმძღვანელებდა აუქციონებთან, რეკლამასთან და ეკონომიკურ მოდელებთან დაკავშირებულ მმართველ გუნდს. 2007 წელს კიდევ ერთი ჰარვარდელი ეკონომისტი, სიუზან ეთეი (Susan Athey) ფრიად გაოცებული იყო სტივ ბალმერთან შეხვედრის შემოთავაზებით. „ეს უბრალოდ სატელეფონო ზარი არაა, ეს გამოწვევაა, რომლესაც იღებ“ - იხსენებს სიუზანი, რომელიც ოდნავ ადრე მუშაობდა მაიკროსოფტის ოფისში კემბრიჯში და მასაჩუსეტში.

მაშ ასე, გამოდის, რომ მთელი დანარჩენი სამყარო სადღაც უკან ჩამორჩა? ერიკ შმიდტი სთვლის, რომ თუ ეს მოხდება, არცთუისე მალე, როგორც ბევრს ჰგონია. ასევე ის სთვლის, რომ აუქციონების საშუალებით შესაძლებელია ნებისმიერი ტრანზაქციის გატარება. როგორია საავტომობილო ბაზრის გადავსების პრობლემის მოგვარების გზები? გამოიტანეთ ყველა გასაყიდი მანქანა აუქციონზე - ბრდღვნას გაადენინებენ მყიდველები მცირე დროში. ასეთივე სიტუაციაა უძრავი ქონების ბაზარზე: „ახლა ხალხი მიდის აუქციონზე იმ შემთხვევაში, როდესაც გაყიდვის სხვა საშუალება არ არსებობს. მაგრამ წარმოიდგინეთ სიტუაცია, როდესაც ასეთი მიდგომა ნორმალური იქნება და სრულიად ბუნებრივი“ - ამბობს შმიდტი.

ჰალ ვარიანს სჯერა, რომ შორი არაა ის დრო, როდესაც დადგება ახალი ერა - „საინფორმაციო დამტკიცების“ - მისი არსი მოთხოვნა-მიწოდების ათვისებაშია. „რა არის იაფი და მოსახერხებელი?“ - ინტერესდება ვარიანი და თვითონვე იძლევა პასუხს: „ინფორმაცია“. მაშ რა არ გვყოფნის იმისათვის, რომ ეს ყველაფერი ახლა გაჩნდეს? ამ ინფორმაციის მასობრივი ანალიზის ანალიტიკურ შესაძლებლობებში. ჰალ ვარიანს სჯერა, რომ დადგება ისეთი დრო, როდესაც ადამიანი ტექნიკური განათლებით ან საინჟინრო მიდგომით საქმისადმი, იმუშავებს ჰეჯ-ფონდებში უოლ-სტრიტზე და გააკეთებს ყველაზე უშიშარ გადაწყვეტილებებს, დაფუძნებულს ინფორმაციაზე და სტატისტიკურ მომაცემებზე და საბოლოოდ მიიღებს უნიკალურ შედეგებს.

მართლაც რომ, ასეთი მიდგომა ნამდვილად დამაკმაყოფილებელია ჰალ ვარიანისათვის, რომელიც არ მალავს იმ ფაქტს, რომ ეკონომისტის კარიერა აირჩია სამეცნიერო ფანტასტიკით გულანთებულმა: „აიზეკ აზიმოვის პირველ წიგნში ტრილოგიიდან „დაფუძნება“ იყო პერსონაჟი, რომელიც აგებდა საზოგადოების მათემატიკურ მოდელებს და მე მეგონა, რომ ეს მართლაც თავშესაქცევი რამ არის. როდესაც კოლეჯში შესვლა გადავწყვიტე, ყველგან ჩემთვის ვეძებდი ისეთ საქმეს, სადაც იგივეს გაკეთებას შევძლებდი. ეს ეკონომიკა აღმოჩნდა“. ამ ისტორია ჰალ ვარიანი ყვება თავის რანჩოზე, სადაც ის ხანდახან რჩება, რათა თავი აარიდოს 40 მილიან გზას სამსახურიდან სახლამდე. ახლა ეს რანჩო ეკუთვნის გუგლს - ზუსტად ამ სახლში დაიწყეს თავისი ბიზნესის აგება ბრინმა და პეიჯმა.

სასტიკი კონტრასტი სახლის სპარტანულ მორთულობასა და იმას შორის, რომ ამ სახლიდან ათეულობით მილიონერი გამოიჩეკა, ასევე ბიზნესის მართვის ახლებური მეთოდები დიდ შთაბეჭდილებას ახდენს. და ალბათ ეს კონტრასტი კიდევ უფრო საოცარია იმაზე, რაც აზიმოვმა 60 წლის წინ დაწერა. რა შეიძლება იყოს იმაზე უფრო უცნაური, ვიდრე მსხვილი კომპანია, რომელიც კაპიტალისტური სამყაროს კანონებით მუშაობს და ამავდროულად თავის საუკეთესო სერვისებს უფასოდ არიგებს ყველასათვის? ვარიანს რათქმაუნდა ღმერთის კომპლექსი არ აწუხებს და შესანიშნავად ესმის, რომ წარმატების მადლობელი უნდა იყოს არა გულანთებული სიგიჟის, არამედ ინტერნეტის პოტენციალის ადრეულ გარკვევას და კონცეტრირებას სიჩქარეზე, მოცულობაზე, ანალიზზე, სტატისტიკაზე და კლიენტის დაკმაყოფილებაზე. აუქციონის თეორიის ერთი მწიკვი გემოს არ აფუჭებს. და დღეს არსებობს სიტყვა, რითაც შეგვიძლია ეს ყველაფერი ავღწეროთ: გუგლონომიკა. ან მოგვიწევს მისი შესწავლა, ან დიდ ფასს გადავიხდით და ბოლოში ჩანჩალი არ აგვცდება.

წყარო: Wired Magazine

2

დღეს მინდა შემოგთავაზოთ საკმაოდ საინტერესო მასალა გუგლის შესახებ. საკმაოდ დიდი ტექსტია, ამიტომ ორ ნაწილად გავყოფ და ისე წარმოგიდგენთ.

ფინანსური აპოკალიფსის გახურებულ მძვინვარებაში გლობალური ბაზრების გურუები და მამები შეიკრიბნენ სან-ფრანცისკოში განთავსებული სასტუმრო ჰილტონის დიდ საკონფერენციო დარბაზში, ამერიკის ეკონომიკური ასოციაციის ყოველწლიურ შეხვედრაზე. ადვილი წარმოსადგენია ასეთი შეხვედრის ატმოსფერი, მაგრამ რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს, ადამიანი, რომელსაც ასე ელიან, არ ისაუბრებს ტოქსიკურ გამონაბოლქვზე, ინვესტიციებზე და უმუშევრობის დონეზე.

„მე მინდა გესაუბროთ ონლაინ-აუქციონებზე“ - ამბობს ჰალ ვარიანი. ვარიანი 62 წლისაა, ის ბერკლის უნივერსიტეტის ბიზნესის სკოლის და ინფორმაციის სკოლის პროფესორია, თუმცა დღეისათვის ის მეტად ცნობილია როგორც გუგლის მთავარი ეკონომისტი. და აუდიტორია, რომელიც დღეს შეიკრიბა, ელოდება არა საუბრებს საკრედიტო სისტემის დაცემაზე, არამედ იმაზა, თუ როგორ მზადდება გუგლის საიდუმლო ეკონომიკური საწებელი.

ჰალ ვარიანი ალბათ საუკეთესო ექსპერტია თანამედროვე სამყაროს ყველაზე წარმატებული ბიზნეს-იდეის საკითხში, რასაც AdWords ქვია. ეს ტექნოლოგია აანალიზებს თითოეულ საძიებო მოთხოვნას იმისათვის, რომ „გაიგოს“, თუ სად უფრო მომგებიანია განთავსება და ვისთვის უფრო ეფექტურია სარეკლამო შეთავაზების ჩვენება. ეს უდაოდ მსოფლიოში უმსხვილესი, უსწრაფესი, ამოუწურავი, ავტომატიზირებული და თვითმყოფადი აუქციონია. რომელიც, ბატონი ვარიანის განცხადებით, ფსონებს დებს ყოველთვის, როდესაც თქვენ საძიებო ველში ახალ სტრიქონს აკრებთ. თუმცა ჰალი არ ამხელს, თუ რა შემოსავალი მოაქვს იმ ბიზნეს, რომელშიც ის ასე კარგად ერკვევა. თუმცა - არც არავის უცდია ამ ინფორმაციის მისგან მიღება, გუგლი ხომ ღია კომპანია და ნებისმიერ მსურველს შეუძლია იხილოს ყოველწლიური ფინანსური შედეგები. გასულ წელს შემოსავალმა ფანტასტიური 21 მილიარდი აშშ დოლარი შედგინა.

ვარიანის სიტყვა საკმაოდ სწრაფად ივსება ტექნიკური დეტალებით. სად არის სხვაობა აუქციონის კლასიკურ მოდელსა და ალტერნატიულს შორის და რომელი უფრო მისაღებია? მორიგი საკითხი: თამაშის თეორია - და აი „გუგლის ეკონომიკის ღმერთი“ გვიყვება „ნეშის წონასწორობის“ შესახებ. მთელი ეს თეორიული ნაწილი უხვად არის გაჯერებული სიტყვებით ლათინურ ასო „C“-ზე: clickthrough rate, cost per click, supply curve of clicks (უბრალოდ დაუფიქრდით: „დაწკაპუნებების შემოთავაზების მრუდი“). აუდიტორია აღფრთოვანებულია.

ტრადიციული კითხვა-პასუხის დროს სიტყვა მოითხოვა სანახევროდ სკეპტიკურად და სანახევროდ უნდობმა ადამიანმა: „თქვენ ამბობთ, რომ ეს აუქციონი ტარდება ყოველთვის, როდესაც ვიღაცა რაღაცას ეძებს? ანუ დღეში მილიონჯერ!“ ვარიანი იღიმის: „მილიონი... თქვნ სათანადოდ ვერ აფასებთ სიტუაციას“.

მას რაში სჭირდება გუგლს მთავარი ეკონომისტი? პასუხი მარტივია: კომპანია თვით არის ეკონომიკა თავის თავში. სარეკლამო აუქციონი, შეკაზმული თავისებურად, წარმოდგენს სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზის ლაბორატორიას, რომლის კლიენტები არიან როგორც გიგანტური მულტინაციონალური კომაპნიები, ასევე ერთეული წვრილი მეწარმეები. და ყოველ მათგანს ემსახურება მსოფლიოში უმსხვილესი მიკროგადახდების სისტემა.

გუგლი მთლიანად დამოკიდებულია საძიებო ხელსაწყოზე წამავხილებულ იმ ეკონომიკური პრინციპებზე, რომლებიც აირჩია ინტერნეტის მომხმარებელთა 60%-ზე მეტმა და ამის გარდა კომპანიამ აირჩია აუქციონის თეორია იმისათვის, რათა კიდევ უფრო მოქნილი გახადოს საკუთარი ოპერაციები და ალგრითმები. ყველა ეს გაანგარიშება მოითხოვს სრინივასა რამანუჯანის მსგავს მათემეტიკოსთა მთელ არმიას.

თვითონ ჰალ ვარიანი, რომელიც მყუდროდ მოკალათებულა Googleplex-ის თავის კაბინეტში Mountain View-ში, თანამედროვე ადამ სმიტსა ჰგავს. მხოლოდ იმსხვაობით, რომ ემსახურება მხოლოდ გუგლონომიკის განვითარებას. მისი სამუშაო მდგომარეობს კომპანიის ბიზნეს-პრაქტიკის თეორიული ჩარჩოების ჩამოყალიბებაში. და ეს ნამდვილად არაა მარტივი ისეთ ადგილას, სადაც ძირითადად ინჟინრები მუშაობენ.

სინამდვილეში გუგლონომიკა ორი ნაწილისაგან შედგებ: მაკრო და მიკრო. საქმის მაკროეკონომიკური ნაწილი შეიცავს კომპანიის ერთგვარ ალტრუისტულ ნაბიჯებს, რომლებიც საზოგადოების დიდ ინტერეს წარმოადგენს. რაში სჭირდება გუგლს თავისი ისეთი პროდუქტების უფასოდ გავრცელება, როგორებიცაა ფოსტა, ბრაუზერი, ვებ-აპლიკაციები, ოს ანდროიდი? „ყველაფერი რაც აფართოებს ინტერნეტს, ჩვენ გვამდიდრებს“ - ამბობს ვარიანი.

გუგლის მიკროეკონომიკა უფრო რთულია. რეკლამის გაყიდვას მარტო მოგება არ მოაქვს. არამედ ინფორმაციის უზარმაზარი მოცულობა, რომელიც გუგლის მიერ დიდი გულისყურით ანალიზდება, რათა უკეთ მოხდეს თითოეული კლიენტის სურვილების გამოცნობა და ამის შედეგად რეკლამის გაყიდვების გაზრდა. ეს არის გუგლონომიკის გული და სული. ამასთან მიმდინარეობს მუდმივი თვითანალიზი, რამეთუ საინფორმაციო გამოხმაურება განსაზღვრავს არა მარტო გუგლის მუშაობას, არამედ პრაქტიკულად ყველა კომპანიისა, რომელიც ინტერნეტში მოღვაწეობს.

და შემდეგ წელს, როდესაც ამერიკული ეკონომიკური ასოციაცია კვლავ შეიკრიბება შეხვედრაზე, ფინანსური კრიზისი შეიძლება კვლავ იყოს მთავარი ცხელი თემა. თუმცა მთავარი მომხსენებელი უკვე არჩეულია - ჰალ ვარიანი.

სასაცილოა, მაგრამ თავისი არსებობის პირველ წლებში გუგლი საკმაოდ მცირე ყურადღებას აქცევდა საკუთარ ეკონომიკას. მას შემდეგ, რაც ლარი პეიჯმა და სერგეი ბრინმა კომპანია 1998 წელს დაარსეს, მათ საკუტარი ძალები მიმართეს ძირითადში ძებნის გაუმჯობესებისაკენ, ხოლო ფინანსური ნაწილის რეალიზაცია გადასცეს სტენფორდის 22 წლის კურსდამთავრებულს სალან კამანგარს, რომელიც დაქირავებულ თანამშროემლთა შორის მე-9 ნომრით ფიგურირებდა. ადრეული მოსაზრებები იყო ისეთი, რომ რეკლამა შესაძლოა არცთუისე ცუდი ხერხია შემოსავლის მისაღებად, მაგრამ ტექნოლოგიის ლიცენზირება უფრო მნშვნელოვანია. კამანგარი კიდევ ერთ გუგლელთან, ერიკ ვიჩთან ერთად მუშაობდა სწორედ ამ მიმართულებით, ამასთან არცერთ მათგანს არ ჰქონდა განათლება ბიზნესის, მართვის ან ეკონომიკის სფეროში - კამანგარი ბიოლოგია, ხოლო ვიჩი კომპიუტერების სპეციალისტი.

გუგლის რეკლამა ვიზუალურად ყოველთვის იყო ისეთი, როგორსაც ახლა ვხედავთ - ტექსტური რეკლამის ღია ფერის ბლოკები, რომლებიც რამენაირად დაკავშირებული არიან საძიებო მოთხოვნებთან. თუმცა რეკლამა ორი სახის იყო: ვებ-გვერდის ზედა ნაწილში რეკლამა იყიდებოდა კლასიკური სტილით, ნიუ-იორკში მყოფი ჯგუფის მიერ. „გამყიდველები“ ამ სახის რეკლამის დადებითი მომენტერბის სესახებ საუბრობდნენ ძვირადღირებულ რესტორანში სადილად, პარარელურად უხსნიდნენ, თუ რა არის „საკვანძო სიტყვები“ და რა ფასი ეღირება ეს ყველაფერი. გვერდის ქვედა ნაწილში განთავსებული იყო რეკლამა, რომლის შეზენაც მცირე ბზინეს შეეძლო პირდაპირ. პირველი ასეთი რეკლამა გაიყიდა 2000 წელს, ზუსტად ერთი წუთის შემდეგ მას მერე, რაც ვებ-გვერდზე გამოჩნდა წარწერა: SEE YOUR AD HERE.

მაგრამ დროთა განმავლობაშ კამანგარს და ვიჩს თავში კარგი იდეა მოუვიდათ - გაყიდონ რეკლამა ვებ-გვერდზე აუქციონის საფუძველზე. არა eBay-ს ტიპის აუქციონი, სადაც გაყიდვის პროცესი რამდენიმე წუთი ან თუნდაც დღე გრძელდება, არამედ უზარმაზარი ბაზარი, სადაც ფსონები მიდის „დასწრებაზე“ და მუშავდება ალგორითმის მიერ წამებში. ზუსტად ამ დროს გაიზარეს გუგლში მარტივი ფაქტი იმის შესახებ, რომ მილიონობით მცირე კომპანია მიიღებს ამ აუქციონშ მონაწილეობას, შესაბამისად საჭირო იყო მეორე პირობაც - ასეთი ბაზრის სრული ავტონომიურობა. რეკლამის განმთავსებლები დებდნენ ფსონებს საკვანძო სიტყვებზე ან ძიების შედეგებზე დაყრდნობით. თანაც იხდიდნენ რეკლამზე ყოველი დაწკაპუნებისათვის. ახალ სისტემას დაარქვეს AdWords Select-ი, მაშინ როდესაც ზემოთ განთავსებულ სარეკლამო ბლოკებს დაარქვეს AdWords Premium-ი.

ძალიან მნიშვნელოვანი და პრაქტიკულად საკვანძო ინოვაცია გახლავთ ის, რომ ყველა გვერდითა სარეკლამო სარკმელი იყიდებოდა მხოლოდ ერთი აუქციონის მეშვეობით. თუ შევადარებთ ამ ტაქტიკას ონლიან-რეკლამის სხვა პიონერთან, Overture-თან, იქ ფსონები მიიღებოდა ერთეულ ბლოკზე. და მთლიან გვერდითა სარკმელთან პრობლემები იყო - რეკლამის განმთავსებლები ცდილობდნენ დაეწიათ ფსონები, რათა არ მოხვედრილიყვნენ ისეთ ხაფანგში, როდესაც „ქვედა რეკლამის განმთავსებელმა“ გადაიხადა ათჯერ ნაკლები. მაშინ გუგლში გადაწყვიტეს ასე გაეკეთებინათ: ყოველი აუქციონის გამარჯვებული გადაიხდის მისი მომდევნო ფსონის ძირითად თანხას (პლუს გადასახადები). ანუ, თუ დათო დებს ფსონზე 10 დოლარს, გიორგი 9-ს, ხოლო ნინო 6 დოლარს, მაშინ დათო იხდის 9.01 დოლარს, გიორგი 6.01-ს და ა.შ. ვინაიდან ამ მომენტში ყველა მიხვდა, რომ მისი „გასულელების“ შესაძლებლობა პარაქტიკულად აღმოფხვრილია, შედეგმაც არ დააყოვნა - ფსონების ოდენობამ შესამჩნევად მოიმატა.

„ერიკ ვიჩმა განახორციელა დამოუკიდებელი გაანგარიშებები“ - გვიყვება კამანგარი, - „ჩვენ მივედით დასკვნამდე, რომ „მეორე ფსონის“ მსგავსი აუქციონები ადრეც არსებობდა, ოდესაღაც ასეთ სქემას იყენებდნენ ხაზინაში ჩამორთმეული ქონების რეალიზაციისას“.

გუგლის გადაწყვეტილებები იმდენად კარგი აღმჩნდა, რომ სტენფორდის ერთ-ერთი ეკონომისტი, პოლ მილგრომი, რომელიც აუქციონის თეორიაში იგივეა, რაც პავლოვი ძაღლებისათვის, წერდა: „მე გავიაზრე, რომ გუგლმა რარაც მანქანებით შეჩერდა აუქციონის ისეთ გამარტივებულ დონეზე, რომელიც ადრე არავის გამოუყენებია“. თანაც „მეორე ფსონის“ თეორიას მხოლოდ თეორიული უპირატესობა არ მოუტანია: „გუგლმა იმწუთასვე დაიწყო გაცილებით მეტი შემოსავლის მიღება, ვიდრე მაგალითად Overture-მა“.

მაგრამ მოდით დავუბრუნდეთ ჩვენი თხრობის გმირს. ვარიანი 2002 წლის მაისში დაიქირავეს, აუქციონის მეთოდის გამოყენებიდან ორიოდე თვის მერე. წინადადება წამოვიდა გუგლის მას მერე, რაც კომპანიის ახალი აღმასრულებელი დირქტორი, ერიკ შმიდტი წააწყდა ვარიანს ასპენის ინსტიტუტში, სადაც ცოტა ისაუბრეს ინტერნეტზე. შმიდტი ლარი პეიჯთან ერთად იყო, რომელიც სიტყვით გამოდიოდა კომპიუტერული ალგორითმების და ანალიზის შესაძლებლობაზე გადაწყვიტოს ზოგიერთი მსხვილი პრობლემა ბიზნესში და მეცნიერებაში. როგორც ვარიანი იხსენებს, მაშინ მას კითხვა გაუჩნდა: „რატომ მოათრია ერიკმა თავისი სკოლის მეგობარი?“

ორიოდე დღის მერე შმიდტმა, რომლის მამაც ეკონომისტი იყო, მიიწვია ვარიანი გუგლის ოფისში „რამდენიმე დღით ან კვირით“. ოფისში მსოვლისთანავე ჰალს გაუჩნდა ლოგიკური კითხვა, თუ რა უნდა აკეთოს მან აქ? „ხომ არ ნახავდი სარეკლამო აუქციონს?“ - უპასუხა მას ბატონმა შმიდტმა.

ამ დროს AdWords-ის საფუძველბი უკვე შემუშავებული იყო, თუმცა ეშმაკი, როგორც იტყვიან, დეტალებშია. როგორც ბერკლის საინფორმაციო სკოლის მეთაური და პოპულარული წიგნის „Information Rules: A Strategic Guide to the Network Economy“ თანაავტორი, ვარიანი უკვე იყო „ეკექტრონული ეკონომისიტი“ შესაშური გამოცდილებით.

სიმართლე უნდა ითქვას, ონალინ-კომპანიათა უმრავლესობა იმ დროს რეკლამას ყიდდა ისე, როგორც ეს ხდებოდა რეკლამის გაჩენის გარიჟრაჟზე. მაგრამ ვარიანმა შეამჩნია, რომ გუგლის ბიზნესი ნაკლებად ჰგავდა ტრადიციულ ვარიანტს. „თეორიულად გუგლი ძალიან ჰგავდა მაჭანკალს რეკლამის განმთავსებლებსა და მომხმარებლებს შორის“ - ამბობს ვარიანი. მან ასევე გაიზარა ის ფაქტი, რომ არსებობდა კიდევ ერთი ძველი იდეა, რომელსაც ახლებური მიდგომისაკენ მიოვყევართ - ჰარვარდის ეკონომისტის ჰერმან ლეონარდის კვლევა, რომელიც 1983 წლით არის დატარირებული, სადაც ის აღწერს სტანდარტულ საბაზრო მექანიზმებს იმისათვის, რომ შესთავაზოს დაინტერესებულ კანდიდატებს და კომპანიებს, რომლებიც ახალ თანამშრომლებს ეძებენ, სარფიანი ვარიანტები. ამას ერქვა „ორმხრივი საბაზრო თანხვედრა“. „გუგლის აუქციონის მათემატიკური სტრუქტურა ზუსტად ისეთივეა, როგორც ორმხრივი თანხვედრის თეორიაში“ - ამბობდა მთავარი გუგლონომისტი.

ამავდროულად ვარიანი ცდილობს უკეთ გაიგოს პროცესი თამაშის თეორიის პრაქტიკულ სიტუაციასთან მორგებით. „მგონია, რომ მე ვიყავი პირველი ადამიანი მსოფლიოში, ვინც ცდილობდა გაეკეთებინა ამდაგვარი“. ორიოდე კვირის მერე გუგლში ჰალი მივიდა ერიკთან: „ეს შესანიშნავია! თქვენ მოახერხეთ შეგექმნათ იდეალური აუქციონი“.

შმიდტისათვის, რომელიც ამ დროისათვის მხოლოდ ერთი წლის მოსული იყო კომპანიაში, ეს იყო უდიდესი წარმატება: „უნდა აღინიშნოს, რომ ეს იყო ის დრო, როდესაც კომპანიაში მხოლოდ 200 ადამიანი მუშაობდა, ხოლო ნაღდი ფული ნულზე იყო დასული. და უცებ ჩვენ გავიაზრეთ, რომ ვეწევით აუქციონის ბიზნეს!“

თუმცა ცოტა ხნით ადრე AdWords Select-ის წარმატების და პოპულარობის გადაფარვა დაიწყო „ტყუპისცალმა ძმამ“ AdWords Premium-მა. თუმცა კამანგარი და ვიჩი დიდხანს კამათობდნენ თემაზე, ერთბაშად უნდა გაიყიდოს ყველა სარეკლამო ადგილი, თუ არა. ძებნის შემთხვევაში, უკვე იმ დროს კომპანიაში უკვე სრული დატვირთვით იყენებდნენ საკმაოდ რთულ ალგორითმებს იმისათვის, რომ შეეცვალათ ხერხი, რითაც ადამიანები იღებენ ინფორმაციას. სარეკლამო სეგემენტის აუქციონის საფუძველზე გადაყვანით გუგლმა საკამოდ მარტივად გადაიყვანა სარეკლამო ბიზნესი თვისობრივად ახალ საფეხურზე და მოაშორა ადამიანური ფაქტორი.

თუმცაღა ეს ნაბიჯი საკმაოდ სარისკო გახლდათ. შემდეგი ეტაპი, რომელსაც Premium Sunset-ი უწოდეს, პრინციპში წარმოადგენდა უოლ-სტრიტელი ბობოლა რეკლამის განმთავსებლებისაგან წასვლას აუქციონის სასარგებლოდ ძვირადღირებული რეკლამის სეგმენტის ნაწილშიც. „ჩვენ წავედით იმაზე, რომ საგრძნობლად შეგვემცირებინა კომპანიის მოგება“ - ამბობს ტიმ არმსტრონგი, გუგლის აშშ-ში პირდაპირი გაყიდვების განყოფილების ყოფილი უფროსი (წელს ტიმი წავიდა გუგლიდან და AOL-ის აღმასრულებელი დირექტორი გახდა). კომპანიათა 99% იტყოდა ამ სიტუაციაში: „სდექ! არ შეიძლება ამის გაკეთება“, მაგრამ ჩვენ გვყავდა ლარი, სერგეი, ერიკი და ჰალი, რომლებიც ამბობდნენ: „ჩვენ ეს უნდა გავაკეთოთ“.

ამ სიახლემ გაყიდვების განყოფილებაში ბევრს არითმია შეყარა. იმის მაგივრად, რომ გაეყიდათ მართლაც ძვირადღირებული რეკლამა კორპორატიული კლიენტებისაგან, მათ შესთავაზეს მიეღოთ მონაწილეობა აუქციონში წვრილი კლიენტების გვერდიგვერდ. და მიუხედავად იმისა, რომ ახალგაზრდა კომპანიას არ მოუშორებია „გამყიდველები“, მან აიძულა თავისი კლიენტები, რომ ისინი გამხდარიყვნენ გიკები, დაეხმარა მათ ჩამოეყალიბებინათ ეფქტური სარეკლამო სტრატეგია, რომელიც ძირეულად განსხვავდება ტრადიციული რეკლამისაგან.

ჯეფ ლევიკი, რომელიც ასევე დაკავებული იყო გაყიდვებით, იხსენებს ისტორიას იმის შესახებ, თუ როგორ მოუწია მას სამი მსხვილი კომპანიის მონახულება მომავალი ცვლილებების შესახებ სიახლით. „კალიფორნიელმა ბიზნესმენმა უბრალოდ მოგვისროლა ოფისიდან. ჩიკაგოელმა ბიზნესმენმა გვითხრა: „ეს ყველაზე ცუდი ნაბიჯია, რაც შეგეძლოთ გაგეკეთებინათ“. მაგრამ მასაჩუსეტსელმა ბიზნესმენმა გვითხრა: „მე თქვენ გენდობით““.

სხვაობა იმაშია, რომ ამ უკანასკნელმა იცოდა მათემატიკა, რომლის ძალა ციფრებშია. როდესაც ინფორმაცია მოიხარშა როგორც საჭიროა, კომპანიამ ყველა ღონე იხმარა, რათა რეკლამის განმთავსებლებს ჰქონოდათ საჭირო ხელსაწყოები აუქციონში მონაწილეობის მისაღებად. და კლიენტებმა ეს დააფასეს. AdWords-ი იმდენად წარმატებული აღმოჩნდა, რომ გუგლში ყველა აუქციონზე შეიშალა. კომპანია მას უკვე იყენებდა, რათა განეთავსებინა რეკლამა სხვა საიტებზეც (ეს უკვე დღევანდელი AdSense-ია). „მაგრამ ყველაზე მკვეთრი ნაბიჯი იყო ამ სქემის გამოყენება IPO-ს (აქციების პირველადი განთავსება) დროს“ - ამბობს ვარიანი. 2004 წელს გუგლმა გამოიყენა სხვადასხვა წესების ნაკრები, რომელთა საფუძველში ჩადებული იყო „ჰოლანდიური მეთოდი“. ბრინსაც და პეიჯსაც მოეწონათ ის, რომ ისინი იწვევენ ინდივიდუალურ ინვესტორებს მსოფლიო უმსხვილეს ფონდებთან ერთად.

გუგლმა აუქციონის მეთოდის გამოყენება ზოგიერთი შიდა ოპერაციების ჩატარებისას, მაგალითად სერვერების სხვადასხვა სერვისებისათვის განსათავსებლად. ვინაიდან ბიზნესის რომელიმე სფეროს ახალ გამოთვლით ცენტრში გადაყვანა როგორც წესი უარყოფითად მოქმედებს მუშაობაზე, ინჟინრები ხშირად გადადებენ ხოლმე საქმის ამ ნაწილს. ვარიანი იხსენებს: „ჩვენ გამოვიყენეთ სქემა, მსგავსი იმისა, როგორც ზოგიერთ ავიაკომპანიაში გამოიყენება, როდესაც დაჯავშნული ბილეთების რაოდენობა მეტია, ვიდრე რეწალური დასაჯდომი ადგილები. ფასი მატულობს და უბრალოდ ელოდებით მომენტს, როდესაც საკმაოდ ბევრი კლიენტი უარს ამბობს ბილეთზე. ჩვენს შემთხვევაში ჩვენ ინჟინრებს ვთავაზობდით უფრო მეტ სერვერს სანაცვლოდ გადასვლისა. ზოგი თანხმდება 50 სერვერზე, ზოგი - 100, ხოლო ზოგი მანამ არ გადავა, სანამ 300 სერვერს არ მივცემთ“.

აუქციონის სისტემაზე გადასვლა იყო უზარმაზარი წინსვლა კომპანიისათვის, რომელიც მიხვდა რომ მოგება კი არ კლებულობს, არამედ მატულობს. და დღეს, როდესაც გუგლი სამუშაოდ იყვანს „ალფა“ სპეციალისტებს, მათ ჯერ AdWords-ზე სამუშაოდ უშვებენ და მხოლოდ ამის მერე სხვა სფეროებში.

გაგრძელება იქნება...

4

სტივ ჯობს არასოდეს არ რცხვენოდა თავისი წარსულის. კერძოდ, სამოცდაათიან წლებში აქტიურად იღებდა ჰალუცინოგენებს და ამ დროს აცხადებდა, რომ ლსდ-თი გატაცება იყო „იმ ორ თუ სამ უმნიშვნელოვანეს საკითხთა შორის, რაც მის ცხოვრებაში მომხდარა“. შესაძლოა ამიტომაც ლსდ-ს გამომგონებელმა, ალბერტ ჰოფმანმა (Albert Hofmann) სიბერის ჟამს გადაწყვიტა წერილი მიეწერა ეფლის გენერალური დირექტორისათვის თხოვნით ჩადოს ცოტაოდენი ფული ამ პრეპარატის ფქსიქოთერაპევტიული თვისებების კვლევის პროექტში.

მარცხნივ — ალბერტ ჰოფმანი, მარჯვნივ — სტივ ჯობსი.
მარცხნივ — ალბერტ ჰოფმანი, მარჯვნივ — სტივ ჯობსი.

არსებობს მოსაზრება, რომ ისინი რაღაცით ჰქვანან ერთმანეთს

სხვათაშორის, კომპიუტერული ტექნოლოგიების სამყაროში სტივის სიტყვების იმის შესახებ, რომ ის აფასებს ლსდ-ს ღვაწლს მისი აზროვნების ხერხში, უკვე ორიგინალური აღარაა. ჰალუცოგენური ნარკოტიკები აღაფრთოვანებდნენ არა მარტო სტივს, არამედ ამერიკის კიდევ რამდენიმე მოწინავე კომპიუტერულ გენიოსს (ამის შესახებ დაწვრილებით შეგიძლიათ წაიკთხოთ აქ
What the Dormouse Said: How the 60s Counterculture Shaped the Personal Computer).

2007 წელს მისი მეგობრის რიკ დობლინის თხოვნით (ეს იმ ორგანიზაციის ხელმძღვანელია, რომელიც იკვლევს ჰალუცინოგენი ნარკოტიკების დადებით ზემოქმედებას სამედიცინო და ფსიქიატრიული თვალსაზრისით) ჰოფმანმა წერილი მისწერა ჯობსს. ეს წერილი ჰოფმანის შვილის თანხმობით ამასწინათ პრესაში მოხვდა, ცნობილი ქიმიკოსის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ.

წერილში გამოთქმულია თხოვნა შვეიცარიელი ფსიქიატრის პიტერ გასერის დახმარებაზე.

ჯობსმა წერილს არ უპასუხა. ამის მაგივრად ის ნახევარი საათის განმავლობაში ტეელფონით ესაუბრა დობლინს, მაგრამ სპონსორობა არ განახორციელა. „მისი აზრი დაახლოებით ასეთი იყო: მოდით ლსდ ჩავყაროთ წყალსაცავში და ყველა კარგად იქნება“ - იხსენებს დობლინი. ის კვლავაც იმედ იტოვებს, რომ ჯობსი როდესმე შეიტანს თავის წვლილს კვლევებში.

აგერ თვითონ წერილიც:

ჰოფმანის წერილი სტივ ჯობსს
ჰოფმანის წერილი სტივ ჯობსს

ძვირფასო სტივ ჯობს,

გწერთ ალბერტ ჰოფმანი. მასობრივი ინფორმაციის საშალებებიდან ჩემთვის ცნობილი გახდა, რომ თქვენ ლსდ-ს თვლით თვქენს დამხმარეთ Apple-ის განვითარებაში და საკუთარი სულიერი ძიებებში. მსურს უფრო მეტი გავიგო იმის შესახებ, თუ როგორ დაგეხმარათ ლსდ.

ცოტა ხნის წინ მე 101 წელი შემისრულდა და გწერთ თხოვნით გახდეთ ლსდ-ს კვლევის სპონსორი. კვლევა ეხება ლსდ-ს სარგებლობას სიცოცხლისათვის საშიში დაავადებების შიშების წინააღმდეგ საბრძოლველად. ბოლო 35 წლის განმავლობაში ეს კვლევა პირველი გახდება ლსდ-ს სამედიცინო თვისებების მოძიების საკითხში.

იმედს ვიტოვებ, რომ დამეხმარებით გადავაქციო ჩემი „ძნელად აღსაზრდელი ბავშვი“ „ვუნდერკინდად“. მუდამ თვქენი, ა. ჰოფმანი

3

დღეს პარასკევია, კვირის საყვარელი დღე, მოდით ცოტა ვიხალისოთ. და სახალისოდ მოდი გავეცნოთ „ყალბი სტივ ჯობსის“ (Fake Steve Jobs) გამოსვლას გუგლის ახალი პროდუქტის, Chrome OS-ის შესახებ. ცოტა უცენზუროა, მაგრამ არაუშავს :P

გუშინწინდელმა სიახლემ ყველა ააფორიაქა. საქმე გუგლის ახალ ოპერაციულ სისტემას ეხება. Drudge-ს ალბათ თავისი აბების მიღება დაავიწყდა და ამ ახალ ოს-ს მაიკროსოფტის „სასიკვდილო სიო“ უწოდა. სიგიჟე თუ არა, გადაჭარბებული ნამდვილადაა. ეჭვი მაქვს, რომ მან ჩვენც უნდა გაგვანადგუროს — საქმეში ხომ ჩვენც გავდივართ. ჰოო. რითი დავიწყოთ?

ჯერ ერთი, როგორც ჩანს, არავის არ შეუძლია შეაფასოს ის ფაქტი, თუ რაოდენ ძნელია ოპერაციული სისტემის შექმნა. ეგრე არაა, რომ ერთ მშვენიერ დღეს გაიღვიძო, საწოლოდან გადმოვარდე და დაწერო. გუგლის ჭკუისკოლოფებისთვისაც კი საძნელო საქმეა. ამას წლები სჭირდება. ათობით წელიც კი. ჩვენი დაიწყო 20 წლის წინ, NeXT-ში. შეიძლება მეტიც ითქვას, 1977 წელს, BSD-თი. პრინციპში უფრო ადრეულ პერიოდშიც შეგვიძლია ჩავიხედოთ, 1969 წელს, დენის ტომპსონთან და ლაიონელ რიჩთან. Windows-იც კი რამდენი წლისაა? ოცი? დაახლოებით. Linux-საც გადავხედოთ. შემისწორეთ, თუ ვცდები - დარწმუნებული ვარ, რომ მიპოვნით რაიმე შეცდომას, თქვე ჩემისა ღია წყაროს მოყვარულებო, - მაგრამ მგონია, რომ ლინუს ტორვალდსმა ლინუქსზე მუშაობა 1991 წელს დაიწყო, სტუდენტობაში. ესეც თითქმის 20 წლის წინ იყო და ეს მძღრენი ჯერაც წესივრად ვერ მუშაობს. მოკლედ, აზრი იმაშია, რომ რაც არ უნდა გამოუშვას Google-მა გაისად, ეს მხოლოდ დასაწყისი იქნება. და ის ახლოსაც ვერ მივა იმასთან, რაც უკვე არსებობს.

პუნქტი მეორე: რომელი ჭკუათმყოფელი თვლის, რომ მსოფლიოს კიდევ ერთი ახალი ოს-ი ესაჭიროება? ჟურნალისტები, რომლებიც პირზე ქაფმოდგმულები ამტკიცებენ მაიკროსოფტისათვის საშიშროების შესახებ - ეგენი ხომ ის ჭკუასუსტები არიან, რომლებიც ორიოდე წლის წინ ამტკიცებდნენ, რომ სამაგიდე ოს-ი მკვდარია, Vista ბოლო პროდუქტი იქნება, Apple-მა აღარ უნდა იწვალოს თავისი ოს-ის ახალი ვერსიის გამოშვებაზე და ა.შ. ახლა ისინი იძახიან „მსოფლიოს მეტი ოს-ი სჭირდება, განსაკუთრებით ისეთი, რომლებიც გათვილილია ინტერნეტთან მიერთებულ კომპიუტერებზე სამუშაოდ“.

პუნქტი მესამე: ისინი უმიზნებენ ამ ოს-ს (ან როგორც ჩვენ მას ვეძახით „PoS“ - piece of shit), ნეტბუქებს. თუ კარგად დააკვირდებით, ნეთბუქების ბაზარი ძალიან მცირეა და ასეთად დარჩევა უკუნითი უკუნისამდე. თანახმად IDC-ის კვლევებისა, გასულ წელს გაიყიდა 11 მილიონი ცალი, 2011 წელს ეს ციფრი 39 მილიონს მიაღწევს. პერსონალური კომპიუტერების ბაზარი ათჯერ დიდია - 400 მილიონი. სმარტფონებიც კი ათჯერ მეტი იქნება - 300 მილიონი. ასე რომ გუგლელებო, თქვენ გსურთ მაიკროსოფტთან ჭიდილი ბაზრის 1-2 პროცენტის დასათრევად? წადით, პირჯვარი გადაისახეთ, არა მოგელანდოთ რა! ნეთბუკების ბაზარს სულ ცეცხლი რომ მოეკიდოს, მე არც კი დავწერ ამაზე არაფერს. ეს ჩემი აზრია.

პუნქტი მეოთხე: თქვენ იქნება ვერ შენიშნეთ, მაგრამ Chrome-ით არავინ არ სარგებლობს. იფიქრეთ ამაზე. იცნობთ ვინმეს, ვინც ამ ბრაუზერით სარგებლობს? მართლა იცნობთ? იცით რატომ არ სარგებლობენ? იმიტომ რომ Chrome-ი მძღრენია. აბსოლუტური მძღრენი. გუგლს ამდენი ტვინი ჰყავს და შეეძლოთ ნორმალური პროდუქტის გამოშვება. Mozilla-მაც კი შეძლო ეს. მაგრამ გუგლმა ვერა. ეცადნენ, ეცადნენ და რა გამოვიდა? უბრალოდ სასაცილოა. ჩვენ მართლა ვიცინით მასზე და ვჩუმდებოთ მხოლოდ როცა ერიკი გვერდითაა. როგორც კი ის ოთახიდან გადის ისევ ვიწყებთ სიცილს. ჩვენს ბიჭებს Safari-ს გუნდიდან ტუალეტის ქაღალდი აქვთ Chrome-ის ლოგოიანი ყოველ ფურცელზე. აი რამდენად ცუდია ის. ბრაუზერიდან ოს-ის გაკეთება იგივეა, რომ შეეცადო Pontiac Aztec-იდან ლიმუზინი შექმნა. შექმნა კი შეიძლება, მაგრამ აზრი?

პუნქტი მეხუთე: რა ჯანდაბა ხდება Google-ში? რამდენად არაკონტროლირებადი და არადისციპლინირებული შეიძლება ის იყოს? კიდევ რამდენ ოს-ს შექმნიან ისინი? მათ უკვე აქვთ  Android-ი, რომელიც არავის არ სჭირდება. ახლა ისინი აპირებენ შექმნან კიდევ ერთი ოს-ი, ამჯერად ბრაუზერიდან, რომელიც ასევე არავის არ სჭირდება. შემდეგ რა? ოს-ი GMail-ზე დაფუძნებული? ან YouTube-ზე? გამაგებინეთ, მანდ ვინმე უფროსი არსებობს? არის მანდ ვინმე, ვინც იცის როგორ გააკრიტიკოს რაიმე მაგ თქვენს მონტესორის მეთოდზე დაფუძნებულ დაბოლილ სკოლამდელ დაწესებულებაში? რათქმაუნდა მაგარია, როცა შეგიძლია სამუშაო დროის 20%-ის დახარჯვა არასაჭირო ნაგავზე და რამდენადაც მესმის, საჭირო ხდება მონტესორის მეთოდის გამოყენება და იმის ძახილი, რომ მძღნერის ყოველი პაწია ნაგლეჯი, რომელიც მათ შექმნეს, გადასარევია, იდეალურია და მშვენიერი - მაგრამ მე ერიკისათვის უკვე ბევრჯერ მითქვამს, რომ არაა საჭირო ყველაფრის გამოშვება, რასაც ეს იდიოტები მოიფირებენ. ამისთვის არსებობს სიტყვა. მას „არა“ ჰქვია. გაგიგიათ მის შესახებ? რათქმაუნდა შესაძლებელია, რომ მათ მისცეთ საშულება აკეთონ რაც უნდათ. მიეცით ამის საშუალება. მაგრამ როცა მოგიტანენ და გაჩვენებენ ნამუშევარს, უთხარით რომ ძალიან დაკავებული ხართ. მერე უთხარით, რომ გადაიფიქრეთ და გცალიათ შესახვედრად. დაიცადეთ, სანამ ყველა შეკრიბება სათათბირო დარბაზში და მდივნის პირით შეუთვალეთ, რომ ცოტათი დაგაგვიანდებათ. დაე ერთი საათით დაგელოდონ. მერე ორით. მერე საღამოს 6 საათისათვის ისევ გაუგზავნეთ მდივანი და უთახრით, რომ ვერ მიხვალთ. მერე მაინც შეხვდით და სანამ ისინი რაიმეს თქმას მოასწრებენ დაას წარით და უთხარით „უკაცრავად, ეს ნაგავია“ და გადით ოთახიდან. დამერწმუნეთ, ინჟინრებს ეს ძალიან მოსწონთ. ყოველი მათგანი მაზოხისტია. საერთოდ მაგიტომაც ხდებან ინჟინრები.

პუნქტი მეექვსე: ის უფასო იქნება. რა აზრი აქვს? მესმის პროდუქტის იდეა ფულის დაკარგვით. ჩვენ არ ვიღებთ საფასურს iTunes-ში. თუმცა შეამჩნევდით, რომ ფულს ჩვენ მუსკის გაყიდვით და აპარატურული მოწყობილობების გაყიდვით ვშოულობთ. და როგორ შეესაბამება ეს კონცეფცია Chrome OS? ანუ თქვენ დააყენებთ ახალ ოს-ს, მეტი ხალხი გამოიყენებს ინტერნეტს და თქვენ მეტი რეკლამის გაყიდვას შეძლებთ? უკაცრავად, თუ რამეს ვერ ვხედავ, მაგრამ არ მესმის როგორ ეხმარებაუფასო ოს-ი გუგლს. მოდით გადავასხაფეროთ კითხვა. ვინმეს თუ იცნობთ, რომელიც იტყვის, რომ უნდა ინტერნეტის გამოყენება, მაგრამ თავს იკავებს იმის გამო, რომ არ მოსწონს ოს-ი ან ბრაუზერი და ამიტომ იცდის? ანდა უკვე იყენებს ინტერნეტს და ახალი ოს-ის გამოსვლით უფრო მეტ დროს გაატარებს მანდ? არაა, ერთადერთი მიზეზი, რის გამოც გუგლი უფასოდ არიგებს ბრაუზერს და მერე ოს-საც - ესაა მაიკროსოფტის გაჟიმვა (ანდა ისეთი ეშმაკური რაიმეს გაკეთება, რითაც გუგლი მომხმარებელს გაჟიმავს. იხილე პუნქტი რვა). მაგრამ ანტიმაკიროსოფტული თვალსაზრისით შეისმინეთ იმის თვალსაზრისი, ვინც ბოლო 10 წლის განმავლობაში ყიდდა საუკეთესო ოს-ს და მაინც ბაზრის მხოლოდ 4% მიიღო - აკვიატებულ იდეად მაიკროსოფტთან ბრძოლა ფრიად გადაჭარბებულია. მე თუ მკითხავთ, გუგლი უკვე ნამეტანი გადავარდა შიზოფრენიაში. ისინი სკოტ მაკკინლივთ იქცევიან. გახსოვთ ის? ხელმძღვანელობდა კომპანიას, სახელად Sun, რომელსაც საკმაოდ კარგი მცირე ბიზნესი ჰქონდა, მანამ სანამ სკოტმა არ ამოიჩემა გეიტსი და დაიწყო უცნაური ნაბიჯების გადადგმა: შეიძინა StarOffice-ი, რათა მოხვედრილიყო უფასო პროგრამული უზრუნველყოფის მზარდ ბიზნესში.

პუნქტი მეშვიდე: ერთადერთი ხალხი, ვინც წინ წასწევს ამას - არიან OEM და ODM მწარმოებელები და ისინი ამას იმიტომ გააკეთებენ, რომ მათ სჭირდებათ არგუმენტი პაწარბილთან. მათ უნდათ Chrome-ის, Android-ის ან Linux-ის გამოყენება. მათ უნდათ Windows-ი. მათ უბრალოდ ფულის გადახდა არ უნდათ. რა ფასიც არ უნდა დაადოს მაიკროსოფტმა Windows 7-ს, მაინც ნაკლების გადახდა მოუნდებათ. აბა ცხვირეინ აუფროალეთ ბალმერს ახალი ოს-ი! და მან შეიძება დასწიოს ფასი. იყო ამის შემთხვევა, როდესაც გამოვიდა EEEEEEPC Linux-ით - რედმონდში წითელი ნათურა აინთო, მერწმუნეთ. ასე რომ, შეიძლება არსებობს რაიმე სარებელი გუგლისათვის, რომ მაიკროსოფტმა ფასი დაწიოს დაბლა. შესაძლოა ამით ისინი რედმონს ცოტათი ჟანგბადს გადაუკეტავენ, მაშინ Microsoft-ისათვის ძნელი გახდება გუგლის საძიებო ბიზნესში შეძვრომა. გუგლი ძალიან გაბრაზებულია Bing-ით და Yahoo-თი. ამიტომ გადაწყვიტეს შური იძიონ. როგორც შონ კონერიმ თქვა, „როდესაც ისინი ვინმე შენიანს გააგზავნიან საავადმყოფოში, შენ ვინმე მათგანი გააგზავნე მორგში“. ასე იქცევიან ჩიკაგოში. მაგრამ თუ თქვენი ცხოვრების მიზანია მაკროსოფტის გამწარება - მაშინ ჩვენ უკვე გავიარეთ გრძელი გზა მას შემდეგ, რაც სერგეის და ლარის უნდოდათ სამყაროს გაუმჯობესება. თუ ეს ნამდვილად ისაა, რაც თქვენ გაიძულებთ ყოველ დილას წამოხტეთ ლოგინიდან, მაშინ მეგობრებო მე თქვენი სულების გადასარჩენად ვილოცებ. აქ ჩვენ Apple-ში გვაქვს უკეთესი საქმე. ახალი მოწყობილობების შექმნა, მაგლითად. ანდა ახალი მრავალმილიარდიანი ბაზრების ჩამოყალიბება, რომლებიც მანამდე არ არსებობდნენ. თქვენ კი პაწარბილის გაჟიმვითა ხართ დაკავებულნი. ისემც გიქნიათ, გადაგიჟიმათ ერთმანეთი.

პუნქტი მერვე: ხალხი უკვე იწყებს იმის გაგებას, რომ გუგლი მათი მეგობარი არაა და რომ ეს „უფასო“ რამე-რუმეები მისგან - ეს არაა ა) ქველმოქმედება ან ბ) სურვილი აიძულო მაიკროსოფტი გახდეს პატიოსანი, არამედ გ) გუგლის სრურვილი უფრო მეტად გააკონტროლოს თქვენი ნებისმიერი ნაბიჯი ინტერნეტში. წაიკიტხეთ ჯონ პაჟოვსკის (John Paczkowski) სტატია
აქ, მაგალითად. იცით რას ვეძახით IBM-ს? „Original Borg“ ანუ OB-ს. ჰოდა Google-ი არის  — NB (New Borg). Google, ვერ ამჩნევთ, რომ ძალიან ბევრს არ უყვარხართ. პინგვინოლოგებიც კი
თავს გესხმიან.

ასე რომ განვმეორდები და ვიტყვი, ყველაფერი კარგადაა და სანერვიულო არაფერია. სასაიმოვნოა, რომ გუგლს სურს აგრეთვე ოს-ების გამოშვებაც და ჩვენ აქ, Apple-ში არ ვგრძნობთ საშიშროებას ამის გამო. ჩვენ მივესალმებით კონკურენციას და ვფიქრობთ, რომ ძალიან კარგია, რომ გუგლს სურს წინ წაწევა კომპიუტერთან მოხერხებულად მუშაობის სფეროში. როგორც სარა პეილინი იტყოდა, გუგლის ინჟინრები „ამბიციონისტურები“ არიან სურვილში განავითარონ სამყარო. და იცით რა? ეს ძალიან კარგია. როგორც ამ ცოტა ხნის წინ სატელეფონო საუბრაში ვუთხარი ერიკს: ძვირფასო მეგობარო, მესმის რომ შენ ფიქრობ, რომ მე ახლა სუსტად ვარ და შესაძლოა მცირედად დაუცველი და შეიძლება შენ მცირედად ნაწყენიცა ხარ, როდესაც არაფერი გითხარი ოპერაციაზე. სამაგიეროდ გითხარი, ვითომ ტენესიში მისათვის მივდივარ, რომ ვითომ რაღაც გარიგება მინდა დავდო ქანთრი მუსიკის დარგში. კარგი. ეს ახსნადია. და მე ვიცი, შენ ფიქრობ, რომ შენ გაქვს სამუდამო საშვი ჩემს გაჟიმვაზე იმის გამო, რომ შენ და ელ გორმა მიხსენით მაშინ SEC-თან (ფასიანი ქაღალდების სააგენტო), იმ გამოძიებაში ოფციონებთან დაკავშირებით. მაგრამ ძვირფასო მეგობარო, ყველაფერს საზღვარი აქვს. უნდა დაფიქრდე, ვისთან როგორ იქცევი. მართლა გეუბნები. დაფიქრდი. მანამდე მე დაცვას ბრძანება მივეცი, რომ შენი საშვი გააუქმონ ეფლში შემოსვლაზე და ძალიან დამავალებ, თუ მეტი აღარ დამირეკავ და თვალითაც არ დამენახვები. იმიტომ, რომ თუ მაინც მოხვალ, მე შეიძლება წყობილებიდან გამოვიდე. და მე შეიძლება, ჰო ერიკ, მართლა შეიძლება თავი ვერ გავაკონტროლო. მე შენ გატკენ ერიკ, მაგრად გატკენ. მაპატიე, მაგრამ მე ამას გავაკეთებ. ვინაიდან ასეა საქმე. გაიგე? სერიოზულად, სირო. ეს ყველაფერი ჩვენს შორის. ნამასტე.

წყარო

დღეს დილით საინტერესო ინფორმაცია გავრცელდა გუგლის ოფიციალურ ბლოგში. გუგლი იწყებს... ოპერაციული სისტემის გამოშვებას! სახელად Google Chrome Operating System. საინტერესოა ფრიად.

ახალი ოპერაციული სისტემა ღია წყაროზეა დაფუძნებული, ის იქნება მსუბუქი, ადვილად მოსახმარი და გამიზნულია ე.წ. ნეტბუქებისათვის. ამ წლის ბოლომდე გუგლი საჯაროდ გამოჰფენს მის წყაროს, ხოლო მომხმარებელბს მისი შეძენა უკვე 2010 წლის მეორე ნახევრიდან შეეძლებათ.

ოს-ის ძირითადი ასპექტებია სისწრაფე, სიმარტივე და დაცულობა. როგორც გუგლი ამბობს, ამ ოს-ის ჩატვირთვაზე თქვენ ორიოდ წა,ზე მეტი არ დაგეხარჯებათ. ვნახოთ, ვნახოთ. მომხმარებლის ინტერფეისი მინიმალისტურად იქნება გადაწყვეტილი, სადა, როგორც გუგლის ყველა პროდუქტი.

Google Chrome OS გაეშვება როგორც x86, ასევე ARM პლათფრომაზეც. ბირთვი ექნება... ლინუქსის. მე ასე მგონია, რომ თუ გუგლი მართლაც კარგად იმუშავებს და შექმნის ამ ახალ ოს-ს, ეს იქნება ლინუქსის სხვა დისტროების დასასრული. ვინაიდან როგორც იქნა გამოვა ლინუქსის ისეთი ვერსია, რომელიც მომხმარებლებზე იქნება ორიენტირებული და არა დეველოპერებზე, როგორც ახლა.

გუგლი გვახსენებს რომ ეს პროექტი განსხვვადება ანდროიდის პროექტისაგან. ანდროიდი დამოუკიდებელია და ამ ახალ წამოწყებასთან არაფერი აქვს საერთო.

მოკლედ, ამ დილაადრიან ფრიად საინტერესო სიახლე შემოგვიგდო გუგული დეიდამ! მეც კი დავინტერესდი ამ ახალი ოს-ით. :)

ვაგრძელებთ Drupal-ის მიმოხილვას. ამჯერად გთავაზობთ მეორე, დასკვნით ნაწილს.

ერგონომიკა

  • პერსონალიზაცია - Drupal-ი საშუალებას აძლევს მომხმარებლებს მოარგონ საიტის წარმოდგენა საკუთარი გემოვნების მიხედვით. ამაში შედის საინფორმაციო ბლოკების ნაკრებიც, რომლის ნახვაც სურს მომხმარებელს საიტზე.
  • მუდმივი ბმულები (permalinks) - ყოველი დოკუმენტი (node) რომელიც საიტზე შეიქმნა, იღებს მთელი თავისი არსებობის მანძილზე უნიკალურ ID-ს, ბმული ამ გვერდზე ყოველთვის ერთნაირი იქნება. მაგალითად, ფორუმის თემის გადატანა ერთი განყოფილებიდან მეორეში არ გამოიწვევს მისამართის შეცვლას.
  • მოკლე URL (friendly URL's) – Drupal-ი იყენებს mod_rewrite მექანიზმს, რომელიც Apache სერვერის შემადგენლობაში შედის ესთეტიური მისამართების მისაღებად. ეს მექანიზმი გაცილებით აუმჯობესებს საძიებო სისტემების დამოკიდებულებას საიტისადმი.
  • პსევდონიმები (URL aliasing) - შესაძლებელი არის რომ გვერდებს მივანიჭოთ ალტერნატიული სახელები. მაგალითად, ასეთი მისამართი: www.example.com/node/view/31 შეიძლება გადავაკეთოთ ასე: www.example.com/about.
  • ვერსიების მართვა (revisions) - საიტის ნებისმიერი დოკუმენტის ცვლილებისას შესაძლებელია ახალი ვერსიის შექმნა, ამ დროს ძველი ვერსია არ იკარგება.
  • საზოგადო მოდერაცია - მოსახერხებელი ფუნქციაა ზოგიერთი ტიპის საიტისათვის, მაგალითად სხვადასხვა ტიპის საზოგადოებებისათვის, სადაც საიტის მასალებით შევსება ხდება წევრების მიერ. ასეთი მოდერაცია წარმოადგენს მასალების მოწონების მექანიზმს საიტის წევრების მხრიდან. ყოველ ასეთ მასალას გააჩნია რეიტინგი და მომხმარებელებს შეუძლიათ მოუმატონ ან დააკლონ - შედეგად პოპულარული და სასარგებლო დოკუმენტები ზემოთ ამოდის. ეს მექანიზმი ადვილად მოსარგებია.
  • განახლებების მომძიებელი (tracker) - საიტის ყველა განახლებული დოკუმენტი ან მასალა, რომელშიც დაემატა ახალი კომენტარი დაჯგუფებულია საერთო საიტზე, ხოლო ბმული განთავსებულია მომხმარებლის მენიუში.

მხარდაჭერა

  • თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფა (open source) – Drupal-ი წარმოადგენს თავისუფლად გავრცელებად პროგრამულ უზურნველყოფას, რომელიც ვრცელდება GNU GPL ლიცენზიით. ეს ნიშნავს, რომ Drupal-ის გამოყენებისას თქვენ ღებულობთ სრულ საწყის წყაროს და შესაძლებლობა გაქვთ შეიტანოთ ცვლილებები. თვქენ აგრეთვე სრულიად თავისუფლად და შეზღუდვის გარეშე შეგიძლიათ გამოიყენოთ Drupal-ი კომერციულ პროექტებში.
  • დოკუმენტაცია - Drupal-ს მოყვება დოკუმენტაცია, თუმცა საიტზე მასალები კიდევ უფრო მეტია: drupal.org
  • საზოგადოების მხარდაჭერა - თავისუფალი პროგრამული უზრუნვლეყოფის ძლიერი მხარეა, ვინაიდან მომხმარებელებისათვის და მწარმოებლებისათვის ეს პირველ რიგში ჰობია და ამ დროს ისინი უკეთ გიწევენ დამხარებას, ვიდრე კომერციული პროდუქტის მოხმარებისას.
  • თავისუფალი მწარმოებელები (freelancers) - უფრო ადვილია სპეციალისტების მოძიება opensource სისტემასთან, ვიდრე დახურული პროგრამის დროს, როდესაც სპეციალისტის ცოდნით აღჭურვა ძვირი ჯდება.

მაშტაბირება

  • მოდულები - Drupal-ის მცირე ბირთვს ემატება ახალი შესაძლებლობები მოდულების დახმარებით. არსებობს დიდი ოდენობის მზა მოდული სხვა დასხვა ფუნქციებისათვის.
  • ქვერდების კეშირება - გვერდები, რომლებიც უკვე ნანახია მომხმარებლის მიერ, კეშირდება ბაზაში და ანონიმური მომხმარებელები მათ ღებულობენ კეშიდან ხელახალი გენერაციის გარეშე. ეს ფრიად ამცირებს მონაცემთა ბაზის დატვირთვას და აჩქარებს საიტის მუშაობას.
  • მრავალპლათფრომულობა - Drupal-ი მხარს უჭერს Apache-ს და MS IIS-ის, მბმს MySQL-ს, PostgreSQL-ს და MS SQL-ს. საუკეთესო ვარიანტია Apache-ის გამოყენება MySQL-თან ერთად.

4

წინასიტყვაობა

CMS

თუ საიტი ხშირად ახლდება და საჭირო ხდება მისი სტრუქტურის ცვლა, ან თუკი ის უფრო მეტია, ვიდრე რამდენიმე გვერდისაგან შემდგარი პირადი ვებ-საიტი - სკრიპტების გამოყენების გარეშე არაფერი გამოგივათ. რაღაცა მომენტიდან საიტის განვითარების მისი შიგთავსის გაზრდის ღირებულება იმდენად იზრდება, რომ მისი გამოყენება სათუო ხდება. CMS-ი (Content Management System) არის პროგრამული საშუალებების ნაკრები, რომელიც საშუალებას გაძლევთ კომპლექსურად მიუდგეთ საიტის შექმნის პროცესს.
http://blog.gogelia.ge/wp-includes/js/tinymce/plugins/wordpress/img/trans.gif

მოკლედ Drupal-ის შესახებ

Drupal-ი შიგთავსის მართვის სისტემების წარმომადგენელია. დრუპალი შეიძლება გამოყენებული იქნას სხვადასხვა ტიპის საიტების გასაკეთებლად. საბაზო ვარიანტში მისი ძრავის შესაძლებლობები ძირითადში ორიენტირებულია ინტერნეტ-საზოგადოებების ასაწყობად: ახალი ამბების და ფორუმების საიტები, ბლოგები და მისთანები - როდესაც ძირითადი მიზანია მუდმივად განახლებადი ინფრომაციის მართვა, მათი სტრუქტურირება და არქივაცია მომავალში ადვილი წვლომისათვის. ფუქნციონალი ფართოვდება დამატებითი მოდულების ხარჯზე, რომელთა დაყენება შესაძლებელია თანდათანობით.

„კოლოფიდან“ დრუპალი გვტავაზობს შემდეგ გადაწყვეტილებებს:

  • რუბრიკაციის მექანიზმები. საიტის ყოველი დოკუმენტი შეიძლება შედიოდეს ერთ ან მეტ რუბრიკაში. თვითონ რუბრიკები შეიძლება ჩამოვაყალიბოთ როგორც სიით, ასევე რთულ იერარქიულ სტრუქტურებად (მრავალჯერადი წინაპრებით და ჯვარედინი ბმულებით ელემენტებს შორის).
  • ტიპიური ამოცანების მზა გადაწყვეტილებები. ახალი ამბების საიტი, ბლოგი ან ფორუმი - ეს არის შესაძლებლობები, რომლებიც ძრავის დონეზეა ჩამაგრებული. ინსტალაციის შემდეგ ამ შესაძლებლობებს მიიღებთ ნაგულისხმევად.
  • ყველა კომპონენტების ინტეგრაცია. შესაძლებელია გამჭოლი რუბრიკაცია საიტის ყველა დოკუმენტის ტიპის მიხედვით (მაგალითად, საკვანძო სიტყვების სია, რომლებიც საერთოა ფორუმებისა და ბლოგებისათვის). ფორუმი საინტერესო სტატიების მთავარ გვერდზე გამოტანით, ან საინფორმაციო საიტი ბლოგებით და ფორუმებით - ყველაფერი ეს გამოიყურებოდეს იქნება როგორც ერთიანი საიტი და არა როგორც ერთი დიზაინით გაერთიანებული სხვადსხვა ვებ-გვერდი.
  • ნავიგაცია და ძებნა. საიტის წიგნი საშუალებას მოგცემთ დააჯგუფოთ საინტერესო მასალები, რომლებიც სასურველია, რომ გამოიყოს ცალკე და არ დაიკარგოს ინფორმაციის საერთო მასაში. ასევე საარქივო მასალებთან წვდომის გაადვილების მიზნით გამოიყენება შიგთავსის გამჭოლი რუბრიკაცია საარქივო მასალებთან წვდომა გამოქვეყნების თარიღის მიხედვით. დოკუმენტები მთელი სიცოცხლის განმავლობაში უცვლელად იანახავენ ბმულებს (ე.წ. პერმანენტური ბმულები). ასევე მოკლე და პირდაპირი ბმულების საშუალებით საიტის სხვადასხვა განყოფილებები და ცალკეული სტატიები იღებენ მოკლე და ადვილად დასამახსოვრებელ ბმულებს, რომლებშიც არ გამოიყენება სპეც სიმბოლოები და ამის გამო ადვილად ინდექსირებადი ხდებან საძიებო სისტემებისათვის. Drupal-ის საიტზე ვერ ნახავთ გრძელ და რთულად წასაკითხ ბმულებს, მაგალითად ასეთს modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=166&mode=&order=0&thold=0.
  • შესაძლებლობების მიმოხილვა ინგლისურად — drupal.org/features.

ფუნქციონალურობა

  • ტაქსონომია (taxonomy) - ორიგინალური კონცეფცია საიტის სტრუქტურის მისაცემად, რომელიც გაყოფს ერთმანეთისაგან სტრუქტურას და წარმოდგენას. ტაქსონომიის საშუალებით შესაძლებელია ნებისმიერი ოდენობის რუბრიკის განსაზღვრა. ეს რუბრიკები შეიძლება წარმოდგენილი იყოს როგორც ბრტყელი სიები ან იერარქიული სტრუქტურები ჩაშლის მრავალდონიანი სისტემით (როგორც ხის მსგავსი, როდესაც ელემენტის მშობელი მხოლოდ ერთია, ასევე მორგებული სახისაც, როდესაც ელემენტს ყავს რამდენიმე მშობელი ჩანაწერი). შედეგად მივიღებთ შემდეგ სქემას: დოკუმენტები (nodes) სხვადასხვა ტიპის (node types) დაკავშირებულია რუბრიკებთან (terms), ესენი თავის მხრივ იშლება ლექსიკონებად (vocabularies). ასეთი სქემა საშუალებას გვაძლევს საიტზე მოვაწყოთ რამდენიმე დამოუკიდებელი სტრუქტურა და ერთი და იგივე დოკუმენტი დავუკავშიროთ სხვადასხვა სტრუქტურას. მაგალითად: ლექსიკონი „ფორუმები“ ქმნის ფორუმების/ქვეფორუმების ხეს და მიესადაგება მხოლოდ დოკუმენტის ტიპს „ფორუმის თემა“, ლექსიკონი „ახალი ამბები“ - ბრტყელი სიაა ახალი ამბების გამოქვეყნებისათვის (დოკუმენტის ტიპი „სტატია“), ხოლო ლექსიკონი „საკვანძო სიტყვები“ უკავშირდება დოკუმენტის ორივე ტიპს და ა.შ.
  • თემები - როგორც ყველა სხვა CMS-ში, Drupal-ზე აგებული საიტის შიგთავსი გამოცალკავებულია დიზაინისაგან. ცვლადი თემების საშუალებით შესაძლებელია ძირეულად შევცვალოთ საიტის დიზაინი და ამ დროს შიგთავსი ხელუხლებელი დავტოვოთ. Drupal-ი არ არის მიბმული თემების რეალიზაციის რომელიმე ერთ მექანიზმთან, დეველოპერს შეუძლია გამოიყენოს მისთვის ხელსაყრელი საშუალება ამისათვის. მაგრამ Drupal-ი გთავაზობთ მთელ რიგ მზა გადაწყვეტილებებს თემების ძრავების სახით (theme engines), ისეთებს, როგორიცაა xtemplate (თემების შაბლონები XML-ფაილების სახით) ან phptemplate (თემების შაბლონები PHP-ფაილების სახით). თუმცა დიზაინის საგრძნობი ცვლილება შესაძლებელია სტილების ფაილების მანიპულირების გზითაც.
  • კომენტარები - საიტის სტუმრებს შეუძლიათ ნებისმიერი დოკუმენტი კომენტირება. რათქმაუნდა, თუ საიტის პარამეტრებში ჩართულია აღნიშნული ფუნქცია - შესაძლებელია კომენტირების შეზღუდვა ცალკეული დოკუმენტებისათვის ან საერთოდ განსაზღვრული ტიპის დოკუმენტებისათვის, აგრეთვე შესაძლებელია მათი წარმოდგენის მორგება (იერარქიული ან ბრტყელი სისტემა, რეიტინგები და ფილტრაცია და ა.შ.). ანონიმური სტუმრებისათვის განსაზღვრულია იდენტიფიცირების ველები (სახელი, ელფოსტა, საიტის მისამართი), თუმცა ეს შესაძლებლობაც გამორთვადია.
  • დღიურები (blogs) - ინტერნეტში ფრიად პოპულარული გართობა, უფრო ცნობილი როგორც ბლოგები, ხელმისაწვდომია Drupal-ში თავიდანვე, სხვა კომპონენტების დაყენების გარეშე. დღიურების წარმოება, მათი კომენტირების შესაძლებლობა სხვა მომხმარებლების მიერ, აგრეთვე მხარდაჭერა XML-RPC-ის საშუალებით - აი არასრული ჩამონათვალი შესაძლებლობებისა.
  • საიტის წიგნი (collaborative book) - იდეა რაღაცით ჰგავს Wiki-ს, როდესაც ყოველ მომხმარებელს შეუძლია ტექსტში თავისი დამატების ან ცვლილების შეტანა. Drupal-ში დოკუმენტებმა შეიძლება გაიარონ მოდერაციის მთელი ჯაჭვი. საიტის დოკუმენტების დიდი ნაწილი შეიძლება ჩაემატოს საიტის წიგნს. ეს სასარგებლოა მაგალითად ფორუმების დასაარქივებლად, როდესაც საინტერესო დისკუსიებიდან შეიძლება შეიკრას წიგნი-არქივი. ამ დროს წიგნში დამატებული დოკუმენტები კვლავაც რჩება ხელმისაწვდომი თავ-თავიანთ განყოფილებებში.
  • ფორუმი - დრუპალში დამატებულია ფორუმის მართვის ძრავი, რომელიც კარგად არის ინტეგრირებული მთლიანის აიტის სტრუქუტურაში. ვინაიდან ფორუმების სტრეუქტურა აგებულია ტაქსონომიაზე, შესაძლებელია განუსაზღვრელი ოდენობის იერარქიის კატეგორიების და ფორუმების შექმნა. ჩართულია ძირითადი ფორუმული ფუნქციები, თუმცა არ არის წარმოდგენილი მასობრივი მოდერაციის საშუალებები, ამიტომ თუ მხოლოდ ფორუმისათვის გსურთ დრუპალის გამოყენება , ის მოუხერხებელი იქნება თქვენთვი - უმჯობესია გამოიყენოთ რაიმე სპეციალური ძრავი (მაგალითად phpbb).
  • შიგთავსის დაგროვება (content syndication) – Drupal-ს შეუძლია RDF/RSS ფორმატის სიახლეების დაგროვება და საკუთარ ან სხვა საიტზე ტრანსლირება.
  • სიახლეების დაგროვება - სიახლეები წარმოდგენლია RDF/RSS ფორმატში.
  • წვდომის უფლებების გაყოფა - მომხმარებლებზე ერთი ან რამდენიმე როლის მიკუთვნების შესაძლებლობაა, ხოლო უშუალოდ წვდომის უფლება გაწერილია როლებში. ჩადგმადი მოდულები თვითონ განსაზღვრავენ საკუთარი ფუნქციები რომელ როლებში გადაანაწილონ. მარტივი და ლოგიკური სქემა, რომელიც შედის დრუპალის სტანდარტულ პაკეტში, საკმარისია ძირიტადი ამოცანების შესასრულებლად. იმ შემთხვევაში, როდესაც ასეთი სქემა არასაკმარისია, Drupal-ი საშუალებას გაძლევთ მძლავრ მექანიზმს, დაფუძნებულს უფლებების მინიჭებაზე თითოეული დოკუმენტისათვის. მაგრამ ინტერფეისი მიმდინარე ვერსიაში წარმოდგენილი არ არის, მისი გამოყენებისათვის საჭიროა დამატებითი მოდულების გამოყენება.
  • ჩადგმადი სკრიპტები - Drupal-ში შესაძლებელია PHP-სკრიპტების ჩამატება ნებისმიერ დოკუმენტში. სკრიპტში შეიძლება API Drupal-ის ფუნქციებთან წვდომა - ეს საშუალებას გაძლევთ შექმნათ დინამიური გვერდები ცალკეული მოდულების დაწერის გარეშე.
  • ლოკალიზაცია - Drupal-ი საშუალებას გვაძლევს საიტის ინტერფეისის ლიკალიზაციისათვის. მათ შორის თარგმანის ჩასწორების ვებ-ინტერფეისს. ასევე ძალიან კარგიას, რომ დრუპალი ყველაგან კოდირებისათვის იყენებს Unicode-ს - ყველა ტექსტი ინახება UTF-8-ში, ამავე კოდირებაშია შიგთავსიც. ასეთი უნიფიკაცია საშუალებას გვაძლევს გამოვაქვეყნოთ საიტზე მასალები სხვადასხვა ენაზე ბროუზერში კოდირების გადართვის გარეშე.